انتقال فرهنگ در معرض تهدید است

رسانه های ایران تحت تاثیر زبان عامیانه

آرزو شهبازی:نبود الگوی زبانی رسانه به صورت تخصصی برای حفظ اصول زبان فارسی در مطبوعات از جمله دغدغه هایی است که به طور مکرر از سوی برخی کارشناسان مورد توجه واقع شده است. درخصوص رعایت این الگوهای زبانی در رسانه ها و آشنایی روزنامه نگاران به این معیارها با دکتر امید مسعودیرئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه سوره گفت وگویی انجام داده ایم که می خوانید:

¦برخی صاحبنظران رسانه ای بر این باورند که الگوی زبانی در رسانه های ایران رعایت نمی شود و گاه رسانه هایی به زبان مطبوعات زرد گرایش پیدا می کنند. در این زمینه شما چه تحلیلی دارید؟
متاسفانه نه در خبرگزاری ها و نه در روزنامه های ما سبک نوشتاری واحدی وجود ندارد در حالی که در خبرگزاری های بزرگ دنیا از جمله یونایتدپرس، آسوشیتدپرس و... الگوهای زبانی خاصی وجود دارد و یک خبرنگار ملزم به رعایت قواعد زبانی و نوشتاری است. در این زمینه با توجه به نشریات ورزشی و عامه پسند به جذب مخاطب، متاسفانه گرایش به زبان عامیانه در این مطبوعات بالارفته و زبان رسانه ای را تحت تاثیر قرار می دهد. پس ما نیاز به یک اسلوب خاص در رعایت زبان و به خصوص دستور زبان هستیم. معضل دیگری که در این زمینه وجود دارد، شیوه برابرگزینی واژگان از طرف فرهنگستان فارسی است. با تحولات قرن 21، هر روز شاهد افزایش واژه های فناوری اطلاعات در جامعه هستیم. این در حالی است که درخصوص برابرگزینی این واژه ها بسیار دیر اقدام می شود. یعنی وقتی آن واژه بین مردم جا افتاد، فرهنگستان واژه تازه ای را پیشنهاد می کند. اما به طور کلی باید گفت ما در این زمینه دارای ضعف های بسیاری هستیم و باید با شیوه ای روشمند و منضبط به فکر تهیه یک اسلوب خاص زبانی برای خبرگزاری ها و مطبوعات باشیم.
به نظر می رسد این نبود الگوی زبانی خودش را در عدم تفاوت میان زبان رسانه های مختلف ازجمله مکتوب، دیداری، آنلاین و شنیداری هم نشان داده است.
مسلما وقتی شما یک آیین نامه اصلی ندارید، نمی توانید تفاوت زبانی را در رسانه های مختلف رعایت کنید. ابتدا باید به یک نظامنامه واحد برای همه نشریات اندیشید. البته این نظامنامه نباید دستوری و از طرف دولت باشد چون ممکن است از آن استقبال نشود. باید خبرگزاری ها و مطبوعات به همان شکلی که در دنیا مرسوم است، به طور داخلی به تنظیم این آیین نامه ها همت بگمارند.
¦زبان موجود در فضای سایبر چقدر در زمینه تغییر یا جهت دادن الگوهای زبانی موثر عمل کرده است؟
جدا از روزنامه نگاری شهروندی، فضای سایبر توسط همین روزنامه نگاران و اهالی مطبوعات اداره می شود و تفاوتی با مساله زبان در رسانه های مکتوب پیدا نمی کند. بخش شهروندی هم که گاه به روزنامه نگاری موبایل و مواردی نظیر این کشیده شده است مساله چندان جدی به شمار نمی رود. اما به طور جدی باید بحث الگوی زبانی در رسانه ها مورد توجه قرار بگیرد. بخشی از،دستورزبان است که در مدارس و دانشگاه با آن آشنا شده ایم و بخشی هم زبان رسانه است که شیوه نامه نگارش آن مشخص است. فقط تدوین یک شیوه نامه باید در هر تحریریه در دستور کار قرار بگیرد و بعد با تعامل میان تحریریه روزنامه ها به یک نتیجه کلی برسیم. چون متاسفانه ما انجمن صنفی قوی نداریم و خود روزنامه ها باید در این زمینه با هم به توافق برسند، چون می دانید وظیفه انتقال فرهنگ بر دوش زبان است و اگر زبان آسیب ببیند به تبع آن فرهنگ آسیب می بیند و چون زبان معیار توسط رسانه ها تدوین و گسترش پیدا می کند، می توان گفت رسانه ها در این زمینه جایگاه مهمی دارند.